Tarımda Yeni Dönem: İklim Kanunu Üretimi Nasıl Değiştirecek?

Türkiye’nin ilk İklim Kanunu, 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe girdi. Kanun; sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum, su kaynaklarının korunması ve daha dirençli üretim sistemlerinin geliştirilmesi için yeni bir yasal çerçeve oluşturuyor.

Tarım açısından ise temel soru şu: Yeni dönemde hangi üretim yöntemleri daha fazla önem kazanacak?

Kanun doğrudan “topraksız tarıma geçilecek” demiyor. Ancak su verimliliği, iklime dayanıklılık, teknolojik dönüşüm ve gıda güvenliği gibi hedefler, kontrollü üretim sistemlerini önümüzdeki yıllarda daha görünür hâle getirebilir.

İklim Kanunu Tarım İçin Ne Söylüyor?

7552 sayılı İklim Kanunu, tarım sektöründe iklim değişikliğine dirençli ürün deseninin geliştirilmesi ve gıda güvenliğinin korunmasını öne çıkarıyor.

Kanunda doğal kaynakların, ekosistemlerin ve biyolojik çeşitliliğin korunması; su bütçesinin dikkate alınması ve iklim değişikliğine uyum sağlayacak tekniklerle teknolojilerin yaygınlaştırılması hedefleniyor.

Bu yaklaşım, gelecekte yalnızca ne kadar ürün elde edildiğini değil, ürünün ne kadar su, enerji ve doğal kaynak kullanılarak üretildiğini de daha önemli hâle getirebilir.

Su Verimliliği Daha Kritik Hale Gelecek

Türkiye’de tarımın önümüzdeki yıllardaki en önemli sorunlarından biri su kaynaklarının yönetimi olacak.

İklim Kanunu, iklim değişikliğinin etkilerine karşı su kaynaklarının daha etkin yönetilmesini öngörüyor. Bu nedenle damla ve hassas sulama, sensör destekli sulama, kapalı devre su sistemleri ve su tüketimini takip eden otomasyon çözümleri daha fazla önem kazanabilir.

Topraksız ve hidroponik sistemlerin avantajı da burada ortaya çıkıyor. Özellikle kapalı devre üretimde kullanılmayan besin çözeltisinin yeniden dolaşıma alınması, su tüketiminin daha kontrollü yönetilmesini sağlayabiliyor.

Ancak hidroponik üretim tek başına sürdürülebilirlik garantisi değil. Enerji tüketimi, gübre yönetimi, kullanılan teknoloji ve tesisin bulunduğu bölge de toplam çevresel performansı etkiliyor.

Topraksız Tarım Kanunda Özel Olarak Yer Alıyor mu?

Hayır.

İklim Kanunu’nda topraksız veya hidroponik tarımı doğrudan zorunlu kılan ya da bu sistemlere özel teşvik getiren bir hüküm bulunmuyor.

Buna karşılık kanun; enerji, su ve ham madde verimliliğinin artırılması, temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve iklime dirençli uygulamaların yaygınlaştırılması gibi hedefler belirliyor.

Bu nedenle iyi tasarlanmış kontrollü ortam ve topraksız üretim sistemleri, kanunda belirtilen hedeflerle uyum sağlayabilecek tarımsal araçlardan biri olarak değerlendirilebilir.

Buradaki ayrım önemli: Kanun topraksız tarımı zorunlu kılmıyor; kaynak verimliliğini artıran üretim teknolojilerinin önem kazanabileceği bir çerçeve oluşturuyor.

Emisyon Ticaret Sistemi Çiftçiyi Etkileyecek mi?

Kanunun en çok konuşulan bölümlerinden biri Emisyon Ticaret Sistemi (ETS).

Ancak tüm çiftçilerin veya tüm tarım işletmelerinin hemen karbon salımı için izin almak zorunda olduğu yönündeki yorumlar doğru değil.

Sera gazı emisyon izni yükümlülüğü, ETS kapsamına alınacak ve doğrudan emisyona neden olan faaliyetler için geçerli olacak. Hangi işletmelerin bu kapsama gireceği ise ilgili düzenlemelerle daha ayrıntılı biçimde belirlenecek.

Bu nedenle bugün için “her sera karbon izni almak zorunda” şeklinde genel bir yorum yapmak doğru değil.

2027 Neden Önemli?

İklim Kanunu’nun tarım sektöründeki uygulamalarının daha net görülmesi için 31 Aralık 2027 önemli bir tarih.

Kanunda belirtilen azaltım ve uyum planlarının hazırlanması veya mevcut planların yeni mevzuata uyarlanması bu tarihe kadar tamamlanacak. Yerel iklim değişikliği eylem planlarının da aynı dönemde hazırlanması öngörülüyor.

Bu süreçte bölgesel su kaynakları, kuraklık riski, ürün deseni ve kullanılan üretim teknolojileri daha fazla gündeme gelebilir.

Hangi Üretim Modelleri Öne Çıkabilir?

Yeni dönemde yalnızca tek bir tarım modelinin öne çıkması beklenmiyor.

Bunun yerine;

• suyu daha verimli kullanan üretim sistemleri,
• iklime dayanıklı çeşitler,
• hassas sulama ve sensör teknolojileri,
• kontrollü ortam tarımı,
• topraksız ve hidroponik sistemler,
• yenilenebilir enerjiyle desteklenen üretim tesisleri

daha fazla önem kazanabilir.

Asıl avantaj, üretim sisteminin adı değil; kaynak kullanımını ne kadar verimli ve ölçülebilir hâle getirdiği olacak.

Sonuç

İklim Kanunu tarım sektörüne belirli bir üretim modelini zorunlu tutmuyor. Ancak geleceğin tarımında hangi özelliklerin daha değerli hâle geleceğini açık biçimde gösteriyor:

daha yüksek su verimliliği, daha düşük kaynak tüketimi, iklime dayanıklılık ve teknolojik kontrol.

Topraksız tarım, hassas sulama, otomasyon ve iklime dayanıklı topraklı üretim yöntemleri bu dönüşümün farklı parçaları olabilir.

Önümüzdeki dönemde rekabet yalnızca “kim daha fazla üretiyor?” sorusuyla değil;

“kim aynı ürünü daha az kaynak kullanarak ve değişen iklim koşullarına daha dayanıklı şekilde üretebiliyor?”

sorusuyla da şekillenecek.

Kaynakça

• T.C. İklim Değişikliği Başkanlığı — Türkiye’nin İlk İklim Kanunu
• TBMM — 7552 Sayılı İklim Kanunu
• Resmî Gazete / 7552 Sayılı İklim Kanunu — İlgili hükümler