Hidroponik marul üretiminde ışık miktarının bitki gelişimine etkisini inceleyen yeni bir Türk araştırması dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen çalışmada, daha yüksek ışık alan marulların ortalama taze ağırlığının belirgin biçimde arttığı görüldü.
Araştırma, hidroponik üretimde doğru aydınlatma planının verim üzerinde ne kadar etkili olabileceğini gösterirken, enerji maliyetinin de göz ardı edilmemesi gerektiğine işaret ediyor.
42 Marul Üç Farklı Işık Seviyesinde Yetiştirildi
Araştırmada ‘Maritima’ çeşidine ait 42 marul fidesi, NFT tabanlı hidroponik bir sistemde 59 gün boyunca yetiştirildi.
Bitkilere üç farklı seviyede ışık verildi:
- düşük ışık: 160 µmol/m²/s
- orta ışık: 260 µmol/m²/s
- yüksek ışık: 320 µmol/m²/s
Üretim süresince bitkilerin gelişimi, ortam koşulları ve su kullanımı takip edildi.
Marul Ağırlığı 144 Gramdan 499 Grama Çıktı
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu bitki ağırlığında görüldü.
Düşük ışık seviyesinde yetiştirilen marulların ortalama taze ağırlığı yaklaşık 144 gram oldu.
Orta ışık seviyesinde bu değer yaklaşık 312 grama, en yüksek ışık seviyesinde ise yaklaşık 499 grama ulaştı.
Böylece deney koşullarında en düşük ve en yüksek ışık seviyeleri karşılaştırıldığında ortalama marul ağırlığı yaklaşık 3,5 katına çıktı.
Bu sonuç, ışık miktarının hidroponik marul gelişiminde önemli faktörlerden biri olduğunu gösteriyor.
Su Kullanımı da Ölçüldü
Çalışmada yalnızca bitki büyümesi değil, su tüketimi de takip edildi.
59 günlük üretim döneminde bitki başına toplam su kullanımı yaklaşık 3,3 litre olarak hesaplandı.
Araştırmacılar, bitkilerin su ihtiyacının gelişim dönemine göre değiştiğini ve ışık yönetiminin sulama planıyla birlikte değerlendirilmesinin önemli olduğunu belirtiyor. Hidroponik üretimde suyun farklı koşullarda nasıl değerlendirilebildiğine ilişkin bir örneği Atacama Çölünde Sis-Su ile Hidroponik Marul Üretimi haberimizde de ele aldık.
Daha Fazla Işık Her Zaman Daha İyi mi?
Deneyde yüksek ışık seviyesi daha ağır marullar ortaya çıkardı. Ancak bu durum ticari üretimde ışığın sürekli artırılması gerektiği anlamına gelmiyor.
Çünkü LED aydınlatma yükseldikçe elektrik tüketimi de artıyor.
Bir üretici için önemli olan yalnızca daha fazla gram ürün elde etmek değil, elde edilen ek ürünün enerji maliyetini karşılayıp karşılamadığı. Benzer şekilde, ışık şiddetini büyüme dönemine göre ayarlayan çalışmalar, sabit yüksek ışık kullanımına kıyasla daha verimli sonuçlar elde edilebileceğini gösteriyor.
Bu nedenle ticari hidroponik tesislerde verim ve enerji giderinin birlikte değerlendirilmesi gerekiyor. Enerji tüketiminin üretim maliyetine etkisini Dikey Tarımda Enerji Optimizasyonu Elektrik Maliyetini %17,8’e Kadar Azalttı yazımızda da inceleyebilirsiniz.
Çalışmanın Sınırları
Araştırmanın sonuçları umut verici olsa da bütün hidroponik tesislere doğrudan uygulanamaz.
Çalışma;
- tek bir marul çeşidi,
- 42 bitki,
- belirli bir NFT sistemi,
- üç farklı ışık seviyesi
üzerinde gerçekleştirildi.
Farklı marul çeşitleri, ticari seralar veya farklı LED sistemlerinde aynı sonuçlar elde edilmeyebilir.
Bu nedenle araştırmayı kesin bir üretim reçetesi olarak değil, ışık şiddetinin marul gelişimini nasıl etkileyebileceğini gösteren kontrollü bir deney olarak değerlendirmek gerekiyor.
Sonuç
Yeni araştırma, hidroponik marul üretiminde ışık yönetiminin verim üzerinde güçlü bir etkiye sahip olabileceğini gösteriyor.
Deneyde ışık seviyesi yükseldikçe ortalama marul ağırlığı yaklaşık 144 gramdan 499 grama çıktı.
Ancak ticari üretimde asıl soru yalnızca daha fazla ışığın daha fazla ürün sağlayıp sağlamadığı değil.
Ek verim, ek elektrik maliyetine değer mi?
Hidroponik üretimde doğru aydınlatma stratejisinin geleceği büyük ölçüde bu dengeye bağlı olacak.
Kaynaklar
- Gençoğlan, C. & Gençoğlan, S. — Determining the Effect of Water Consumption and Different Photosynthetic Photon Flux Densities on Yield of Lettuce Grown in a Hydroponic System, Turkish Journal of Agriculture – Food Science and Technology, 2026.
- Frontiers in Plant Science — Temporally increasing light intensity produces similar lettuce growth more efficiently than fixed high light, 2026.
